“Ocal od zapomnienia to co najcenniejsze ... historię swojej rodziny”

Literatura genealogiczna. Poszukiwanie przodków. Genealogia dla każdego.

Poszukiwanie przodków. Genealogia dla każdego. Małgorzata Nowaczyk

Oprawa twarda, 432 s., format 160 x 240, 48 ilustracji czarno-białych
Wydanie I, ISBN 83-06-02950-X

Poszukiwanie przodków to pierwszy na naszym rynku poradnik dla osób poszukujących swych nieszlacheckich korzeni. Książka uczy, w jaki sposób opierając się na ogólnie dostępnych dokumentach, odtworzyć dzieje swojej rodziny setki lat w przeszłość. Większość Polaków nie zdaje sobie sprawy, jak wiele wartościowych dokumentów dotyczących chłopów oraz mieszczaństwa zachowało się w różnego rodzaju archiwach i jest łatwo dostępnych dla każdego. Książka uczy korzystania z archiwów, demonstruje główne ścieżki poszukiwań genealogicznych, pomaga w czytaniu zarówno starych dokumentów, jak i zasobów Internetu. Wzbogacona o formularze genealogiczne, wykresy pokrewieństwa, ilustracje i słowniki stanowi kompletne vademecum potrzebne do rozpoczęcia i prowadzenia skutecznych poszukiwań. Autorka, genetyk z Uniwersytetu McMaster w Hamilton, nazywa tę książkę pomnikiem ku czci swych chłopskich przodków.

Od autorki:
Ot, wielkopańskie fanaberie... Jeżeli – tak jak 90% Polaków – pochodzimy z rodziny nieszlacheckiej, być może w ten sposób zareagujemy na widok książki „Przodkowie”. Nic bardziej mylnego – oprócz tego, że jest poradnikiem dla początkujących genealogów, książka ta jest także pomnikiem ku pamięci moich chłopskich przodków.
Adresuję tę książkę do wszystkich zainteresowanych dziejami swojej rodziny niezależnie od pochodzenia. Kanony genealogiczne są takie same w wywodach szlachectwa jak i w poszukiwaniach prapradziadka Macieja – chłopa pańszczyźnianego z Wólki. Tak jak większość Polaków przez lata nie zdawałam sobie sprawy jak wiele wartościowych dokumentów dotyczących chłopów oraz mieszczaństwa zachowało się, jak łatwo są one dostępne dla przeciętnego człowieka oraz jaką olbrzymią satysfakcję sprawiają poszukiwania genealogiczne. Napisałam ją językiem przystępnym, bez zbędnych dywagacji naukowych. W każdym rozdziale przedstawiłam autentyczne przykłady pochodzące z moich poszukiwań genealogicznych: być może uchronię innych od powielania tych błędów. Przedstawiłam podstawowe formularze genealogiczne, wykresy pokrewieństwa, słowniki, ilustracje starych dokumentów – słowem niemalże wszystkie rzeczy potrzebne do rozpoczęcia i prowadzenia skutecznych poszukiwań. Mam nadzieję, że genealodzy amatorzy będą mogli korzystać z moich doświadczeń na różnych etapach swojej pracy.

 

Małgorzata Nowaczyk

 

Spis rzeczy

Wstęp. Moja droga do genealogii

Rozdział pierwszy. Podstawowe pojęcia
Rodzina i rody, krewni i powinowaci
Przodkowie i potomkowie
Po mieczu i po kądzieli
Drzewo genealogiczne a wywód przodków
Stopień pokrewieństwa
Genealogia a historia rodzinna

Rozdział drugi. Genealog i najbliższa rodzina
Genealog o sobie
Rozmowa z babcią, dziadkiem i bardzo daleką kuzynką
Sprzęt
Rekwizyty. Fotografie, albumy, dokumenty
Tematy tabu
Rodzinne legendy
Genealodzy w rodzinie?
Genealodzy zapaleńcy, czyli przekaż dalej
Wcześniejsze pokolenia, czyli po nitce do kłębka
Przykład 1. Powikłane poszukiwania prababki Heleny
Przykład 2. Rozmowa z panią Anną Banaszak z Horyńca zorganizowana przez ocean
Przykład 3. „Epidemia cholery” na Ukrainie na początku XX wieku
Przykład 4. Międzynarodowa współpraca genealogów amatorów. Życiorys Józefy Koperek
Przykład 5. Akt zgonu Kajetana Brachaczka. Cierpliwość jest niezbędna

Rozdział trzeci. Jak szukać, aby nie błądzić, czyli pięć etapów poszukiwań genealogicznych
Etap pierwszy. Co wiemy na pewno?
Etap drugi. Których danych brakuje?
Etap trzeci. Jak wypełnić luki?
Etap czwarty. Gdzie szukać potrzebnych dokumentów?
Etap piąty. Co wynika z dotychczasowych poszukiwań?
Zasady analizy materiałów źródłowych
Przykład 6. Poszukiwanie Konstancji Samojednik. Analiza źródeł
Przykład 7. Poszukiwanie ojca Józefy Koperczanki vel Koperek, mojej praprababki
Przykład 8. Nazwisko panieńskie babki mojego pradziadka. Błędy w dokumentach pierwotnych
Przykład 9. Dwa małżeństwa Józefy Koperek. Błędy w dokumentach pochodnych
Przykład 10. Data urodzenia Marianny Rogalskiej, mojej prababki. Błędy kopistów
Przykład 11. Moje świadectwa szkolne. Powielanie błędów w dokumentach pochodnych

Rozdział czwarty. Jak i gdzie szukać naszych przodków, czyli o źródłach
Materiały przydatne w pracach genealogicznych i jak do nich dotrzeć
Krótka historia ksiąg stanu cywilnego
Urząd stanu cywilnego
Jak otrzymać dokument z urzędu stanu cywilnego
Rodzaje dokumentów urzędu stanu cywilnego
Opłaty skarbowe
Wykazanie pokrewieństwa
Akta stanu cywilnego w innych językach
Wzór podania o odpis aktu stanu cywilnego
Księgi parafialne
Inne rodzaje ksiąg parafialnych i kościelnych
Spisy ludności
Specyficzne akta i dokumenty poszczególnych warstw społecznych
Szlachta
Mieszczanie
Chłopi
Inne dokumenty i archiwa
Archiwa państwowe
Pracownia naukowa
Zasady korzystania
Kopiowanie dokumentów
Archiwa kościelne
Niezbędnik genealoga do pracy w archiwum
Biblioteki
Atlasy, mapy, słowniki geograficzne
Publikacje genealogiczne
Cmentarze
Archiwa cmentarne
Nagrobki
Publikacje cmentarne
Praca genealoga na cmentarzu
Inwentaryzacja grobów
Fotografia dokumentarna nagrobków
Internet
Polskie archiwa państwowe
SEZAM (System Ewidencji Zasobu Archiwalnego)
IZA (Inwentarze Zespołów Archiwalnych)
PRADZIAD (Program Rejestracji Akt Metrykalnych i Stanu Cywilnego)
Prywatne witryny rodzinne i genealogiczne
Ancestry.com, Genealogy.com oraz RootsWeb
Cindi’s List
Ellis Island oraz Pier 21
FamilySearch
JewishGen
PolandGenWeb
PolishRoots
Jak i kiedy można znaleźć przodka w internetowych bazach genealogicznych?
Uwaga końcowa
Inne źródła
Przykład 12. Akta narracyjne z okresu Księstwa Warszawskiego

Rozdział piąty. Jak rozpoznać naszych przodków, czyli o nazwiskach
Nazwisko dzisiaj
Krótka historia nazwisk polskich
Rodzaje nazwisk polskich
Nazwiska pochodzenia obcego
Nazwiska kobiet
Frekwencja występowania nazwisk
Geograficzne rozmieszczenie nazwisk
Powstawanie i pochodzenie gniazd geograficznych nazwisk
Nazwisko jako narzędzie poszukiwań genealogicznych
Poszukiwania jedynie na podstawie nazwiska
Zmiany w pisowni nazwisk w XX wieku
Szukanie według nazwiska w Internecie
Przykład 13. Ustalenie nazwiska przodka na podstawie nazwiska panieńskiego jego córki
Przykład 14. Nazwisko Brachaczek. Analiza kartograficzna: gniazdo geograficzne czy rodzinne?
Przykład 15. Nazwisko Samojednik. Analiza etymologiczna
Przykład 16. Nazwisko Knobloch i jego wersje. Chłopskie nazwisko z ośmiowiecznym rodowodem
Przykład 17. Jak dzięki Internetowi znalazłam w Kanadzie prastryja sprzed wieku

Rozdział szósty. Jak porozumieć się z naszymi przodkami (lub przynajmniej zrozumieć, co o nich pisano)
Łacina
Pismo niemieckie
Cyrylica i grażdanka
Odczytywanie starych rękopisów
Odczytywanie mikrofilmów
Przepisywanie dokumentów
Transkrypty dokumentów
Jak wydobyć wszystkie możliwe informacje z dokumentu, czyli metoda wyżymaczki
Jak zapisać dokument w celach bibliograficznych
Przykład 18. Transkrypt oraz tłumaczenie aktu chrztu w języku rosyjskim
Przykład 19. Akt chrztu Jana Nowaczyka. Odczytanie imienia matki
Przykład 20. Transkrypty aktów chrztu z Czachorowa, parafia Gostyń
Przykład 21. Podanie Wojciecha Nowaczyka o przyjęcie do Związku Powstańców Wielkopolskich
Przykład 22. Akt ślubu z roku 1746

Rozdział siódmy. Jak przedstawić naszych przodków współczesnym oraz potomkom, czyli genealogiczne systemy zapisu i numerowania
Podstawowe zasady zapisów genealogicznych
Systemy numeracji tabel genealogicznych
Systemy numerowania przodków
System Ahnentafel
System Hagera
Systemy numerowania potomków
System Henry’ego
System D’Aboville’a
System rejestrowy
System źródłowy
System de Villiersa i Pamy
Łączone systemy przodków i potomków.
Genealogiczne programy komputerowe
Przykład 23. Wywód przodków Małgorzaty Nowaczyk zapisany w systemie Ahnentafel
Przykład 24. Częściowa tablica potomków Walentego Nowaczyka zapisana w systemie NGSQ

Rozdział ósmy. Jak postawić diagnozę dwa wieki później, czyli na co umierali nasi przodkowie
Mors, czyli skąd wziąć dane o śmierci przodków
Liber Mortuoroum jako źródło danych metrykalnych
Liber Mortuorum jako źródło informacji medycznych
Morbus, czyli rozpoznawanie chorób po upływie wieków
Choroby wewnętrzne
Choroby układu nerwowego
Choroby nowotworowe
Pestis, czyli choroby zakaźne
Multiplicatio, czyli choroby okołoporodowe i choroby dzieci
Powikłania ciąży oraz porodu
Ciąża mnoga
Hereditas, czyli choroby dziedziczne oraz uwarunkowane genetycznie
Mors improvisa, czyli śmierć nienaturalna i wypadki

Rozdział dziewiąty. Genetyka w służbie genealogii
Genealogia, biotechnologia i biznes
Ale nie śpieszmy się
Genetyka molekularna dla początkujących
Genetyczne badania tożsamości
Genetyczne badania pochodzenia
Dziedziczenie żeńskie. DNA mitochondrialny
Europejskie klany mitochondrialne
Dziedziczenie męskie. Chromosom Y i yDNA

Zakończenie. Krótka historia genealogii, czyli co nas tak do niej ciągnie?

Aneksy
1. Dekalog genealoga amatora
2. Vademecum rozmów o genealogii
3. Vademecum czytania dokumentów
4. Słowniczek pojęć genealogicznych
5. Słowniczek współczesnych określeń członków rodziny
6. Słowniczek staropolskich określeń członków rodziny
7. Kalendarze oraz święta w dawnej Polsce
8. Łacińsko-polski słowniczek imion
9. Genealogiczny słowniczek łacińsko-polski
10. Genealogiczny słowniczek niemiecko-polski
11. Genealogiczny słowniczek rosyjsko-polski
12. Genealogiczne bazy danych witryny internetowej FamilySearch
13. Idealny genealogiczny program komputerowy

Wybrana literatura

Spis przykładów

Spis tabel i zestawień

Spis ilustracji